“Καλησπέρα σας,
Καταρχάς, πολλά και ειλικρινή συγχαρητήρια.
Συγχαρητήρια σε εσάς, αλλά και στους γονείς και στους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα σας όλα αυτά τα χρόνια. Σήμερα δεν γιορτάζουμε απλώς μια επιτυχία. Γιορτάζουμε το κλείσιμο ενός πολύ απαιτητικού κύκλου και μια καλή αρχή στο επόμενο στάδιο της ζωής σας.
Θέλω να ξεκινήσω λέγοντάς σας κάτι λίγο παράξενο.
Πριν από ακριβώς 21 χρόνια, ήμουν κι εγώ σε αυτή την εκδήλωση. Όχι σε αυτή τη θέση — αλλά στη δική σας. Ως πρώτος.
Και ίσως, αν όχι ο μόνος, ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που μπορούν να επιστρέψουν και να κάνουν έναν μικρό απολογισμό: να σας πουν πώς μοιάζει ο κόσμος μετά.
Σήμερα, λοιπόν, δεν θα σας μιλήσω σαν ομιλητής. Θα σας μιλήσω σαν να δίνω συμβουλές στον εαυτό μου… πριν από 21 χρόνια.
Θα ξεκινήσω από αυτά που τότε με ενοχλούσαν.
Το πρώτο ήταν η φράση:
«Με συστηματική δουλειά πρώτευσε και ήταν και μέσα σε όλα».
Από τότε σκεφτόμουν: ούτε καν.
Όλοι όσοι είμαστε εδώ – επιτυχόντες και γονείς – κάτι θυσιάσαμε για να φτάσουμε ως εδώ. Μια βόλτα, μια σχέση, ένα ταξίδι, ένα πρωινό στην παραλία, ένα απόγευμα στο γήπεδο. Ας μην κοροϊδευόμαστε.
Η επιτυχία αυτή είχε κόστος. Και είναι εντάξει να το αναγνωρίζουμε.
Τόσο πολύ με ενοχλούσε αυτή η ωραιοποίηση, που πρόσφατα βρήκα την παλιά μου ομιλία από την αντίστοιχη εκδήλωση. Και τότε έλεγα:
«Αυτό που δεν μπορώ ακόμα να αποφασίσω είναι αν όσα κέρδισα από αυτή τη διαδικασία μπορούν να εξισορροπήσουν όλα όσα χάσαμε».
Το δεύτερο που με αποσυντόνιζε ήταν η φράση:
«Ωραία όλα αυτά, αλλά τώρα αρχίζουν όλα».
Θυμάμαι ξεκάθαρα την απόγνωση που ένιωθα. Είχα εξαντληθεί από το διάβασμα – και κάποιος μου έλεγε ότι τώρα αρχίζαμε;
Σήμερα, επιστρέφω και σας λέω το εξής:
Η ζωή- ειδικά για ανθρώπους σαν κι εμάς, που βάζουμε τον πήχη λίγο ψηλότερα -δεν χωρίζεται σε φάσεις.
Τα εύκολα και τα δύσκολα, τα χαρούμενα και τα αγχώδη εναλλάσσονται χωρίς να τα προγραμματίζουμε. Αυτό είναι η ζωή: ένα συνεχές ταξίδι προς την επόμενη περιπέτεια.
Το δικό σας ταξίδι έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Απλώς περάσατε στην επόμενη πίστα.
Στην ουσία, δεν αλλάζει τόσο το πόσο απαιτητική είναι η πίστα. Αλλάζετε εσείς. Οι στόχοι σας. Οι προσδοκίες σας. Και το πόσο απαιτητικοί γίνεστε με τον εαυτό σας.
Αφού τα έβγαλα αυτά από μέσα μου, θέλω να μοιραστώ μαζί σας μερικά πράγματα που έμαθα μέσα από τις δικές μου περιπέτειες.
Πρώτον: ο χρόνος σας είναι το πολυτιμότερο σας κεφάλαιο.
Όχι τα χρήματα, όχι οι τίτλοι, όχι οι βαθμοί. Ο χρόνος.
Σε όποιον δίνετε χρόνο – σε έναν καθηγητή, σε έναν εργοδότη, σε έναν φίλο, σε έναν σύντροφο -του δίνετε κάτι πολύ βαθύτερο: κομμάτι του εαυτού σας. Ενέργεια, προσοχή, σκέψη. Πράγματα που δεν αναπληρώνονται.
Γι’ αυτό, μην τον σπαταλάτε.
Αν νιώθετε ότι από ένα μάθημα δεν μαθαίνετε, αλλάξτε το.
Αν σε μια δουλειά δεν σέβονται τον χρόνο σας και την ανάγκη σας να εξελιχθείτε, αλλάξτε τη.
Αν η χώρα δεν χωράει τα όνειρά σας, αλλάξτε τη χώρα ή αλλάξτε χώρα.
Δεν τα λέω ελαφρά. Τα λέω γνωρίζοντας το κόστος και τη δυσκολία.
Αλλά τα λέω και με βεβαιότητα: αν σταθήκατε μέχρι εδώ, μπορείτε να κάνετε ό,τι θελήσετε.
Προστατεύστε τον χρόνο σας σαν αυτό που πραγματικά είναι -τη ζωή σας.
Δεύτερον: τα επόμενα πέντε έως οκτώ χρόνια θα είναι δύσκολα.
Όχι επειδή θα δουλεύετε περισσότερο, αλλά επειδή θα χρειαστεί να μάθετε κάτι πολύ πιο απαιτητικό από τις Πανελλήνιες: ποιοι είστε.
Θα χρειαστεί να απαντήσετε ερωτήματα χωρίς έτοιμες λύσεις. Τι θέλω; Τι έχει νόημα για μένα; Ποια από αυτά που κυνηγάω είναι πραγματικά δικά μου;
Μην φοβηθείτε αυτή τη διαδικασία. Είναι άβολη, αλλά είναι απελευθερωτική.
Τρίτον: να γιορτάζετε τις επιτυχίες σας.
Δεν είναι αλαζονεία να αναγνωρίζετε στον εαυτό σας αυτό που καταφέρατε. Είναι αυτογνωσία.
Θα περάσει καιρός μέχρι την επόμενη τόσο ξεκάθαρη επιτυχία. Όχι επειδή δεν θα είστε ικανοί, αλλά επειδή από εδώ και πέρα τους όρους της επιτυχίας θα τους ορίζετε εσείς.
Τέταρτον: μάθετε να λέτε «ναι», ακόμη κι αν αποτύχετε.
Τα μεγαλύτερα απωθημένα δεν είναι οι αποτυχίες, αλλά οι φορές που είπαμε «όχι» από φόβο.
Δεν υπάρχει προφίλ. Υπάρχετε εσείς.
Και τώρα, στα πιο σοβαρά.
Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μετάβασης.
Σύνορα επαναχαράσσονται, αξίες επαναδιαπραγματεύονται και η τεχνολογία αλλάζει ριζικά τον τρόπο που μαθαίνουμε, εργαζόμαστε και δημιουργούμε.
Η παραδοσιακή αγορά εργασίας γίνεται πιο απαιτητική. Επαγγέλματα φθίνουν, θεσμοί δοκιμάζονται και η αβεβαιότητα είναι παντού.
Κι όμως, μέσα σε όλα αυτά, τα εργαλεία που έχετε στα χέρια σας σάς δίνουν μια πρωτοφανή δυνατότητα.
Η επιστήμη ανοίγει νέους ορίζοντες λόγω της υπολογιστικής δύναμης.
Η καινοτομία δεν απαιτεί πια τεράστιους οργανισμούς.
Τα επόμενα χρόνια θα δούμε εταιρείες τεράστιας αξίας με ελάχιστους ανθρώπους- ίσως και έναν.
Γιατί να μην είστε εσείς αυτοί;
Σας το λέω καθαρά: είστε εξαιρετικοί.
Μην αφήσετε αυτό το δυναμικό να χαθεί σε προδιαγεγραμμένα σχέδια ζωής.
Έχετε όλα όσα χρειάζονται για να κάνετε κάτι σπουδαίο και αληθινά δικό σας.
Κάντε το.
Καλή αρχή στο ταξίδι σας και συγχαρητήρια από καρδιάς. “